रागेश्री…

Archive for the ‘gujarati’ Category

કેમ છો મિત્રો… રાગેશ્રી પર મારા ખૂબ પ્રિય એવા અદભૂત સંગીતકાર, ગાયક સ્વ. શ્રી પરેશ ભટ્ટની એક રચના ‘હજો હાથ કરતાલ…’ પોસ્ટ કરેલી. આજે ફરી આ ઋજુ કલાકારને યાદ કરીએ. આજની પોસ્ટમાં પણ પરેશ ભટ્ટનું કોમ્પોઝીશન અને ગાયન સાંભળીએ. શબ્દો છે..” રોજ એક લીલું પાન ફૂટે ને થાય કે તારો કાગળ છે…”

ખૂબ રૂહાની કોમ્પોઝીશન, સીધો હૃદયમાંથી આવતો પરેશભાઈનો અવાજ… ખૂબ ઓછા વાદ્યો અને છતાં અદભૂત, લાગણીશીલ રચના…
જો તકનીકી દ્રષ્ટીએ આ કોમ્પોઝીશનને જોઈએ તો…. પરેશભાઈના લગભગ બધા કોમ્પોઝીશનના અંતરાઓના રાગ અલગ અલગ હોય છે, એટલે ખૂબ વૈવિધ્યસભર અનુભવ થાય. મને ગમતી એક વાત અહી મુકવાનું મન થાય છે કે પરેશભાઈ સાહિત્યમાં પણ એટલું જ નૈપુણ્ય ધરાવતા હશે કારણકે તેઓનાં કોમ્પોઝીશન ગીત કે ગઝલના શબ્દો ને અનુરૂપ હોય છે, તેઓ પોતાના કોમ્પોઝીશન દ્વારા શબ્દોનો ભારોભાર અનુભવ કરાવે છે, જેમકે પ્રસ્તુત રચનામાં બીજા અંતરામાં “દૂર” શબ્દ દૂરતાનો સચોટ ખ્યાલ આપે છે.
જૂની કેસેટમાંથી ટ્રાન્સફોર્મ કર્યું હોવાથી સાઉન્ડ ક્વોલીટી ઠીક ઠીક છે. આ રચનાના કવિ વિષે માહિતી નથી.
તો સાંભળીએ આ સુંદર કોમ્પોઝીશન….

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

રોજ એક લીલું પાન ફૂટે ને થાય કે તારો કાગળ છે,
મારો જવાબ તને ભીંજવતો કેવું (?)
મારો જવાબ તો વાદળ છે…

રોજ રોજ કાગળ માં એવું વંચાય કે પાનેતર ઓઢી તું આવશે,
કંકુ ને ચોખા ને શ્રીફળ ની સાથે
રૂમઝુમતું સપનું તું લાવશે…
કેસરી સાફો બાંધી લે માથે,
અને માની લે ભર્યું આંગણ છે….
રોજ એક લીલું…

તારો સંદેશ મારા લોહી માં ઓગળી લાવે છે તોફાની પૂર
ભાળું તને હું મારી નિકટ ભલે હોય તું જોજાને દૂર…
લીલા આ પાન ને વાંચી ને રોજ રોજ,
ભીની આ મારી પાંપણ છે….
રોજ એક લીલું…

गुजराती सुगम संगीत के क्षेत्र में कुछ ऐसे कला उपासक हुए जिन्हें बहोत कम लोग जानते है, पर जो भी जानते है वो आज भी उन्हें उतने ही सन्मान से याद करते है। स्व परेश भट्ट उनमें से एक है । उच्च कोटि के कोम्पोसर और श्रेष्ट गायक। बहोत कम उम्र में उनका देहांत हो जानेकी वजह से उनकी चंद रचनायें ही प्राप्य है और वो भी अति दुर्लभ है। वह एक विशिष्ट कोम्पोसर थे । वो अपने सभी compositions में कुछ नवतर प्रयोग करते थे । वैसा ही एक सुंदर प्रयोग उन्हों ने प्रस्तुत गाने में किया है ।

परेश भट्ट बहोत ही सुंदर गायक भी थे । गुजराती सुगम संगीत में मेरे सबसे पसंदीदा गायक। क्या गाया है इस गीत को, गाना सुनते वक्त उनकी आवाज़ मानो, गूंजती है हर तरफ़ । और वैसे भी जब ख़ुद composer ख़ुद अपना ही गाना गाता है तो वो गाने की मीठास कुछ और ही होती है ( जैसे की मदन मोहनजी की आवाज़ में “माए री ” या फ़िर रहमान की आवाज़ में ” वंदे मातरम्”) ।

इस गाने को कवि श्री राजेंद्र शुक्ल ने लिखा है । श्री राजेंद्र शुक्ल एक उच्च कोटि के मूर्धन्य कवि है। उनके बारे में ज्यादा लिख नही सकता क्योंकि शब्द ही नही है, बस नाम ही काफ़ी है।

इस गाने की विशेषता यह है की, यह गाने की हर एक कड़ी भारत देश की विभूति या संत को संबोधित करती है। और वह कड़ी का composition उस प्रान्त से जुड़े संगीत का चित्र पेश करेगा (जैसे राजस्थान में मांड राग )

यह गाना लाइव रिकॉर्ड किया गया है । इसी लिए sound quality उतनी अच्छी नही है । गाने के बीच में परेश भट्ट अपने अंदाज़ में कुछ टिप्पणियां करते सुनाई देंगे । हारमोनियम, तबला, बांसूरी और परेश भट्ट…. और गाना…. i have no words to describe…

तो लीजिये सुनिए यह दुर्लभ और बेहद खूबसूरत गाना ….

ये रहे गाने के शब्द ….. (अभी सिर्फ़ गुजराती में लिख रहा हूँ …)
હજો હાથ કરતાલ ને ચિત્ત ચાનક;
તળેટી સમીપે હજો ક્યાંક થાનક.
લઈ નાંવ થારો સમયરો હળાહળ,
ધર્યો હોઠ ત્યાં તો અમિયેલ પાનક.
સુખડ જેમ શબ્દો ઊતરતા રહે છે,
તિલક કોઈ આવીને કરશે અચાનક.
અમે જાળવ્યું છે ઝીણેરા જતનથી,
મળ્યું તેવું સોંપીશું કોરું કથાનક.
છે ચન જેનું એનાં જ પંખી ચૂગે આ,
રખી હથ્થ હેઠા નિહાળે છે નાનક.
નયનથી નીતરતી મહાભાવ મધુરા,
બહો ધૌત ધારા બહો ગૌડ ગાનક.
શબોરોજ એની મહેકનો મુસલસલ,
અજબ હાલ હો ને અનલહક હો આનક.
आप ही समज जायेंगे पंक्ति और उसके सन्दर्भ को….